Wubbo Ockels

Hij spreekt over zijn hartaanval, een jaar of vijf geleden. Geheel geïsoleerd van de wereld vocht hij twee weken lang. Op zoek naar zichzelf. Op zoek naar harmonie tussen zijn gedachtes en lichaam. “Ik raakte in een gemoedstoestand die je krijgt als je heel veel mediteert. Ik werd niet beïnvloed door wat buiten me bestond en ik was in connectie met mijn eigen lichaam. Ik praatte in een taal die mijn familie niet van mij kende. Ik begon ook gedichten te schrijven. Achteraf vertelden de artsen mij dat ik mentaal prima functioneerde. Ik had een heel hoog niveau van bewustzijn en was eigenlijk super helder, alleen was niemand dat van mij gewend.” Hij lijkt naar die toestand terug te verlangen. “Helderheid van geest is iets prachtigs. Ik had alles op orde, kon alles bedenken wat ik wilde. Meestal zit ik vol met rare problemen en pieker ik me suf over oplossingen. Zo te zijn, zonder al die invloeden, dat was heel lekker.”

Heeft die ervaring in uw leven doorgewerkt?

“De relatie tussen geest en lichaam is een issue geworden. Daarvoor was dat het nooit. Mijn vrouw vindt ook dat mijn persoonlijkheid iets is veranderd. Zij noemt mij – dat zijn twee verschillende begrippen – zachter en “softer”.

De woordenstroom van Ockels stopt en het is stil. Hij draait zijn stoel een kwartslag naar het raam. “Mooi, hè, dat avondlicht?” Achter half geopende luxaflex schittert een goudrode hemel. De horizon vervaagt in steeds zachtere kleuren. “Dit is zo”n moment dat ik het leven sterk voel. Misschien komt het door het tijdstip van de dag…in combinatie met die zon. Ik heb dat ook wanneer ik roei of boven op een duintop sta. Of als ik bij iemand ben, voor wie ik iets beteken. Die intensiteit kun je niet opzoeken. Die momenten gebeuren je. Je kunt je alleen open stellen, kansen pakken en kijken hoe je gebeurtenissen een positieve betekenis kunt geven. Zelfs als iets anders uitpakt en je teleurgesteld bent. Het gaat erom dat je het ziet en het niet uit je handen laat schieten. Het is een levensspel dat je kunt leren.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Willem Vos

Wist je vooraf hoe het schip eruit zou komen te zien?

“Ja, ik had een voorstudie gemaakt en zag een blauwdruk voor me. In gedachten liep ik  al in het schip rond.” Dat beeld in zijn hoofd was belangrijk om het bouwproces continu een stap vóór te blijven en de mensen goed te instrueren. “Het schip verrees en – zoals je vaker ziet als je goed bezig bent – de ene stap volgde als vanzelf uit de andere.” Eigenlijk was het meest opmerkelijk dat het schip hém gaandeweg de weg wees, door de manier waarop de constructie uitpakte. Hij geeft een voorbeeld. “We waren met een klep bezig die over de boegspriet heen moest vallen. Er staken twee oren uit. We wisten niet wat we met die oren moesten doen en lieten het rusten tot de volgende dag. “s Nachts droomde ik – zoals altijd – over de Batavia en de twee uitstekende oren. Opeens begreep ik dat de uitsteeksels bedoeld waren om de grote stag te geleiden en niet tegen de kanten te laten schuren. De volgende ochtend ben ik voor dag en dauw naar de werf gegaan om te voorkomen dat de oren eraf gezaagd zouden worden.”

Droomde je elke nacht over de Batavia?

“Ja, ik droomde elke nacht over het schip. Het waren vaak nachtmerries.” Hij droomde dat alles in het honderd liep, dat de boot scheef zakte of dat ander rampspoed de werf had getroffen. Die nare dromen heeft hij nog steeds. “Achteraf kun je wel stellen dat ik met de bouw van de Batavia behoorlijk over mijn grenzen ben gegaan.” Tja, wie kan hij daar nu verwijten over maken? Niemand. “Uiteindelijk is het mijn eigen keuze geweest hier aan te beginnen en ook door te blijven gaan. Ik was op een gegeven ogenblik gewend aan de stress en het gedoe, al werd dat gaandeweg een steeds ongezondere situatie. Je kent toch de kikker die je in het koude water op het vuur zet en argeloos doodgaat? Terwijl de kikker die je ineens in het warme water gooit er vliegensvlug weer uitspringt. Hetzelfde geldt voor de mens. Wij gewennen aan situaties.”

De lastigste periode was tijd waarin we het budget van tien miljoen met negenhonderdduizend hadden overschreden. “Ik had het zo zwaar dat ik bij mezelf dacht: ik moet oppassen dat dit me niet tackelt.” Ook nu klaagt Vos niet. “We hebben allemaal dat liedje op school geleerd: Schipper, mag ik overvaren ja of nee? Moet ik dan ook tol betalen, ja of nee? En het antwoord is “ja”. Als je over wilt varen, als je wat wilt bereiken, moet je tol betalen, in welke vorm dan ook. Daar ontkom je niet aan.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Tex Gunning

“Het was pas heel laat in mijn carrière, dat ik me realiseerde dat aan succes  wederkerigheid ten grondslag ligt. Naarmate je meer geeft, krijg je meer terug. Dat geldt ook voor een organisatie die medewerkers wil helpen. Wij helpen medewerkers met zo”n reis, investeren in hun groei en de kwaliteit van hun leven. Vervolgens willen die medewerkers die organisatie niet teleurstellen en het bedrijf verder helpen. Behalve wederkerigheid wil ik een ander, heel wezenlijk begrip noemen, namelijk bescheidenheid. Het is een begrip dat wij allen in ons eigen leven mee zouden moeten dragen. Laat het diep in je bewustzijn doordringen dat je maar een heel gewoon mens bent, met zeer beperkte capaciteiten. Je leven is een stipje op de levenslijn van de wereld. Wees nederig in je dagelijkse leven, naar jezelf en naar anderen. Wij hebben elkaar allemaal nodig, wij hebben allen zeer beperkte kwaliteiten en we maken allemaal de grootst mogelijke fouten. We hebben allemaal dezelfde grote vijand: ons ego. Als je diep van binnen bescheiden bent, heb je mededogen met mensen die fouten maken, hetzij in het privéleven of in het zakelijke leven.” Gunning somt op wat er allemaal mis gaat. Mensen gaan aan de alcohol, spelen rare spelletjes, gaan door scheidingen heen of verliezen hun ouders of een kind. Kortom, ze raken uit koers in hun leven. “Als je de wijsheid heb om op die momenten te zeggen: Joh, neem de tijd, ga een paar weken naar huis, ga lekker tuinieren, ga lekker fietsen. Als we dat mededogen naar elkaar kunnen opbrengen, omdat we weten dat we allemaal mensen zijn en onze goede tijden, slechte tijden hebben, dan krijgt zo”n cultuur nog meer kracht. Dan zie je dat wat we met elkaar op reis besproken hebben, ook in actie hebben gebracht. Vanaf dat moment zeggen mensen: dit is een echte gemeenschap, waar mensen ertoe doen en om elkaar geven. De loyaliteit stijgt, evenals de prestaties.”

Lukt het jou om goed te leven?

“Je wilt niet weten hoeveel ik heb moeten leren. Verschrikkelijk. En het leren is nog niet voorbij. De wereld waarin wij leven ontbeert goede intenties, goede attitudes en wijsheid. Dus soms word je, vooral in het bedrijfsleven, geconfronteerd met situaties die vreselijk kunnen zijn. Wat helpt is te luisteren naar je innerlijke stem. Jij en ik, die stem hebben we allemaal. Die hoor je alleen wanneer je in stilte bent. Wanneer je je geregeld afzondert, luistert wat die stem je vertelt en van daaruit probeert te leven, dan ben je al heel ver.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Robbert Dijkgraaf

Rijke decoraties sieren de kamers en gangen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Ze zijn het dagelijkse decor voor Robbert Dijkgraaf, president van de KNAW, gerenommeerd natuurkundige, schrijver en columnist.  “Deze functie. Deze kamer. Mijn kinderen. Het is allemaal niet van mij. En dat vind ik prima. Het bestaan is in essentie doorgeven. Ik doe mijn ding en geef het stokje weer door.”

Ooit begon hij met een leeg vel papier voor zich. “Daar zat ik dan, als promovendus tussen de boekenkasten. Ik was een nul. Jarenlang gestudeerd en kennis opgenomen, maar nog niets toegevoegd aan de wetenschap. Ik keek naar de vele boeken: alles leek al bedacht en beschreven. Ik was er niet van overtuigd dat ik iets zou bijdragen.” Robbert Dijkgraaf concentreerde zich op het papier voor hem. Hij zette gewoon maar eens een streep op het onbeschreven blad. En nog één. Langzaam bouwde hij zijn eigen stuk aan de wetenschap, voegde nieuwe kennis toe. “Dat worstelen met “Wat voeg ik toe?”, is ontzettend lastig. Het hielp mij de kunst af te kijken van collega”s, die me net voor waren. Ik zag dat het hen lukte te publiceren en leerde van hun aanpak.”

Nu is het – vele onderscheidingen en wetenschappelijke successen verder -  vast makkelijker geworden “het lege vel te vullen” en een bijdrage aan de wetenschap of maatschappij te leveren?

“Nee, integendeel! Succes is niet cumulatief. Als jonge promovendus ontmoette ik in de Verenigde Staten mijn helden in de wetenschap. Bij hen zag ik dat het nooit makkelijker wordt. Juist moeilijker. Dat wat voor de hand ligt, het laaghangend fruit, heb je als eerste bedacht en beschreven. Daarna moet je hoger plukken, wordt het moeilijker. Ook als bestuurder in deze baan blijf ik zoeken en worstelen. Zo is het leven. We beginnen iedere dag bij nul, met een leeg vel voor ons. Ik heb dat geaccepteerd en geleerd ervan te genieten.”

Bekijk hier het hele leesfragment van Robbert Dijkgraaf in PDF.

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Neelie Kroes

U heeft de afgelopen jaren nogal wat strijd geleverd. Wat is die vechtlust bij u?

“Het is het gevoel dat je niet wilt opgeven, dat je zelf mee wilt bepalen wat er opgepakt moet worden. Dat zat er bij mij als kind al in. Ik nam initiatieven en wilde de leiding nemen. En als je de leiding wilt nemen en je ideeën hebt over hoe je het wilt, dan moet je vechten. Vechten en iets willen bereiken, dat hoort bij elkaar.” Niet dat ze ongenaakbaar is. “Ik realiseer me zó dat je partijen en een heleboel andere mensen nodig hebt, om te realiseren waar je voor wilt gaan. Je kunt mij ook best overtuigen, maar wel aan de hand van argumenten. Als iemand zegt: nu ben ik aan de beurt, dan vind ik dat onvoldoende.”

Is dat vechten ook leuk?

“Ja, hoor. Ik kan ook best van het vechten genieten. Het geeft voldoening als je je doel bereikt. Ik ben er bijvoorbeeld trots op dat duidelijker is geworden waarom we mededinging in Europa zo belangrijk vinden. Dat de consumenten in Europa, dankzij het werk van mijn voorgangers en van mij, ervan uit kunnen gaan dat de prijzen lager zijn en dat de kwaliteit beter is. Dat komt omdat er meer competitie is.” Keuzevrijheid en onafhankelijkheid lijken kernbegrippen. In haar eigen leven, maar ook in wat ze voor de Europese burgers wil bereiken. In de presentatie van de Digitale Agenda, haar nieuwe portefeuille, spreekt ze over de winst van een digitale infrastructuur waar alle Europeanen, ongeacht leeftijd en locatie, op aangesloten zijn: “Is dat niet geweldig, dat je als oudere langer zelfstandig kunt blijven wonen, omdat er meer digitale mogelijkheden zijn? Is het niet geweldig om met je kinderen en kleinkinderen te kunnen skypen, waar ze ook wonen?”

U bent nu met digitale infrastructuur bezig, eigenlijk in het verlengde van de vervoerswereld waarin  uw vader ondernemer was. En u maakte een behoorlijke carrière. Hoe vonden uw ouders dat?

“Mijn ouders, die inmiddels niet meer leven, waren erg “down to earth”. Ik kan me niet herinneren ooit een compliment te hebben gehad. Dat zou slecht voor mij kunnen zijn. Complimenten kunnen je arrogant maken. Ik heb alleen vastgesteld dat toen ik het ouderlijk huis na het overlijden van mijn ouders opruimde, mijn moeder vele krantenknipsels over mij had bewaard. Het bleek dat ze mijn carrière volgde. Mijn ouders zijn dus ongetwijfeld trots geweest, al lieten ze dat nooit merken. Ik heb nog een broer en een zus. Als we als gezin bij elkaar waren, maakte carrière helemaal niets uit. Zij waren even geliefd als ik. En zo hoort het ook.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.