Wubbo Ockels nam het eerste exemplaar in ontvangst en vertelde aansluitend hoe zijn reis naar de maan voorgoed zijn leven veranderde. Ook Tex Gunning inspireerde zijn gehoor met een betoog over het belang van persoonlijke transformatie en de plicht van een ieder verantwoordelijkheid te nemen voor wat er nu in de wereld gaande is. Ben je er niet bij geweest? Niet getreurd: in dit filmpje vind je een sfeerimpressie. En Inez van Oord, Fred Beekers, Aysel Disbudak en Jos van Oord geven je een advies om jouw bevlogenheid te achterhalen.

Heeft die ervaring in uw leven doorgewerkt?

“De relatie tussen geest en lichaam is een issue geworden. Daarvoor was dat het nooit. Mijn vrouw vindt ook dat mijn persoonlijkheid iets is veranderd. Zij noemt mij – dat zijn twee verschillende begrippen – zachter en “softer”.

De woordenstroom van Ockels stopt en het is stil. Hij draait zijn stoel een kwartslag naar het raam. “Mooi, hè, dat avondlicht?” Achter half geopende luxaflex schittert een goudrode hemel. De horizon vervaagt in steeds zachtere kleuren. “Dit is zo”n moment dat ik het leven sterk voel. Misschien komt het door het tijdstip van de dag…in combinatie met die zon. Ik heb dat ook wanneer ik roei of boven op een duintop sta. Of als ik bij iemand ben, voor wie ik iets beteken. Die intensiteit kun je niet opzoeken. Die momenten gebeuren je. Je kunt je alleen open stellen, kansen pakken en kijken hoe je gebeurtenissen een positieve betekenis kunt geven. Zelfs als iets anders uitpakt en je teleurgesteld bent. Het gaat erom dat je het ziet en het niet uit je handen laat schieten. Het is een levensspel dat je kunt leren.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Ja, ik had een voorstudie gemaakt en zag een blauwdruk voor me. In gedachten liep ik  al in het schip rond.” Dat beeld in zijn hoofd was belangrijk om het bouwproces continu een stap vóór te blijven en de mensen goed te instrueren. “Het schip verrees en – zoals je vaker ziet als je goed bezig bent – de ene stap volgde als vanzelf uit de andere.” Eigenlijk was het meest opmerkelijk dat het schip hém gaandeweg de weg wees, door de manier waarop de constructie uitpakte. Hij geeft een voorbeeld. “We waren met een klep bezig die over de boegspriet heen moest vallen. Er staken twee oren uit. We wisten niet wat we met die oren moesten doen en lieten het rusten tot de volgende dag. “s Nachts droomde ik – zoals altijd – over de Batavia en de twee uitstekende oren. Opeens begreep ik dat de uitsteeksels bedoeld waren om de grote stag te geleiden en niet tegen de kanten te laten schuren. De volgende ochtend ben ik voor dag en dauw naar de werf gegaan om te voorkomen dat de oren eraf gezaagd zouden worden.”

Droomde je elke nacht over de Batavia?

“Ja, ik droomde elke nacht over het schip. Het waren vaak nachtmerries.” Hij droomde dat alles in het honderd liep, dat de boot scheef zakte of dat ander rampspoed de werf had getroffen. Die nare dromen heeft hij nog steeds. “Achteraf kun je wel stellen dat ik met de bouw van de Batavia behoorlijk over mijn grenzen ben gegaan.” Tja, wie kan hij daar nu verwijten over maken? Niemand. “Uiteindelijk is het mijn eigen keuze geweest hier aan te beginnen en ook door te blijven gaan. Ik was op een gegeven ogenblik gewend aan de stress en het gedoe, al werd dat gaandeweg een steeds ongezondere situatie. Je kent toch de kikker die je in het koude water op het vuur zet en argeloos doodgaat? Terwijl de kikker die je ineens in het warme water gooit er vliegensvlug weer uitspringt. Hetzelfde geldt voor de mens. Wij gewennen aan situaties.”

De lastigste periode was tijd waarin we het budget van tien miljoen met negenhonderdduizend hadden overschreden. “Ik had het zo zwaar dat ik bij mezelf dacht: ik moet oppassen dat dit me niet tackelt.” Ook nu klaagt Vos niet. “We hebben allemaal dat liedje op school geleerd: Schipper, mag ik overvaren ja of nee? Moet ik dan ook tol betalen, ja of nee? En het antwoord is “ja”. Als je over wilt varen, als je wat wilt bereiken, moet je tol betalen, in welke vorm dan ook. Daar ontkom je niet aan.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Lukt het jou om goed te leven?

“Je wilt niet weten hoeveel ik heb moeten leren. Verschrikkelijk. En het leren is nog niet voorbij. De wereld waarin wij leven ontbeert goede intenties, goede attitudes en wijsheid. Dus soms word je, vooral in het bedrijfsleven, geconfronteerd met situaties die vreselijk kunnen zijn. Wat helpt is te luisteren naar je innerlijke stem. Jij en ik, die stem hebben we allemaal. Die hoor je alleen wanneer je in stilte bent. Wanneer je je geregeld afzondert, luistert wat die stem je vertelt en van daaruit probeert te leven, dan ben je al heel ver.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

Ooit begon hij met een leeg vel papier voor zich. “Daar zat ik dan, als promovendus tussen de boekenkasten. Ik was een nul. Jarenlang gestudeerd en kennis opgenomen, maar nog niets toegevoegd aan de wetenschap. Ik keek naar de vele boeken: alles leek al bedacht en beschreven. Ik was er niet van overtuigd dat ik iets zou bijdragen.” Robbert Dijkgraaf concentreerde zich op het papier voor hem. Hij zette gewoon maar eens een streep op het onbeschreven blad. En nog één. Langzaam bouwde hij zijn eigen stuk aan de wetenschap, voegde nieuwe kennis toe. “Dat worstelen met “Wat voeg ik toe?”, is ontzettend lastig. Het hielp mij de kunst af te kijken van collega”s, die me net voor waren. Ik zag dat het hen lukte te publiceren en leerde van hun aanpak.”

Nu is het – vele onderscheidingen en wetenschappelijke successen verder -  vast makkelijker geworden “het lege vel te vullen” en een bijdrage aan de wetenschap of maatschappij te leveren?

“Nee, integendeel! Succes is niet cumulatief. Als jonge promovendus ontmoette ik in de Verenigde Staten mijn helden in de wetenschap. Bij hen zag ik dat het nooit makkelijker wordt. Juist moeilijker. Dat wat voor de hand ligt, het laaghangend fruit, heb je als eerste bedacht en beschreven. Daarna moet je hoger plukken, wordt het moeilijker. Ook als bestuurder in deze baan blijf ik zoeken en worstelen. Zo is het leven. We beginnen iedere dag bij nul, met een leeg vel voor ons. Ik heb dat geaccepteerd en geleerd ervan te genieten.”

Bekijk hier het hele leesfragment van Robbert Dijkgraaf in PDF.

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Het is het gevoel dat je niet wilt opgeven, dat je zelf mee wilt bepalen wat er opgepakt moet worden. Dat zat er bij mij als kind al in. Ik nam initiatieven en wilde de leiding nemen. En als je de leiding wilt nemen en je ideeën hebt over hoe je het wilt, dan moet je vechten. Vechten en iets willen bereiken, dat hoort bij elkaar.” Niet dat ze ongenaakbaar is. “Ik realiseer me zó dat je partijen en een heleboel andere mensen nodig hebt, om te realiseren waar je voor wilt gaan. Je kunt mij ook best overtuigen, maar wel aan de hand van argumenten. Als iemand zegt: nu ben ik aan de beurt, dan vind ik dat onvoldoende.”

Is dat vechten ook leuk?

“Ja, hoor. Ik kan ook best van het vechten genieten. Het geeft voldoening als je je doel bereikt. Ik ben er bijvoorbeeld trots op dat duidelijker is geworden waarom we mededinging in Europa zo belangrijk vinden. Dat de consumenten in Europa, dankzij het werk van mijn voorgangers en van mij, ervan uit kunnen gaan dat de prijzen lager zijn en dat de kwaliteit beter is. Dat komt omdat er meer competitie is.” Keuzevrijheid en onafhankelijkheid lijken kernbegrippen. In haar eigen leven, maar ook in wat ze voor de Europese burgers wil bereiken. In de presentatie van de Digitale Agenda, haar nieuwe portefeuille, spreekt ze over de winst van een digitale infrastructuur waar alle Europeanen, ongeacht leeftijd en locatie, op aangesloten zijn: “Is dat niet geweldig, dat je als oudere langer zelfstandig kunt blijven wonen, omdat er meer digitale mogelijkheden zijn? Is het niet geweldig om met je kinderen en kleinkinderen te kunnen skypen, waar ze ook wonen?”

U bent nu met digitale infrastructuur bezig, eigenlijk in het verlengde van de vervoerswereld waarin  uw vader ondernemer was. En u maakte een behoorlijke carrière. Hoe vonden uw ouders dat?

“Mijn ouders, die inmiddels niet meer leven, waren erg “down to earth”. Ik kan me niet herinneren ooit een compliment te hebben gehad. Dat zou slecht voor mij kunnen zijn. Complimenten kunnen je arrogant maken. Ik heb alleen vastgesteld dat toen ik het ouderlijk huis na het overlijden van mijn ouders opruimde, mijn moeder vele krantenknipsels over mij had bewaard. Het bleek dat ze mijn carrière volgde. Mijn ouders zijn dus ongetwijfeld trots geweest, al lieten ze dat nooit merken. Ik heb nog een broer en een zus. Als we als gezin bij elkaar waren, maakte carrière helemaal niets uit. Zij waren even geliefd als ik. En zo hoort het ook.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Nee, ik volgde een innerlijke stem. Dat luisteren naar je innerlijke stem is bijzonder belangrijk. Het rationele denken over waar je naartoe wilt, dat moet je af en toe wegschuiven. Denk in plaats daarvan vanuit je emotie, die aangeeft waar je ten diepste eigenlijk naartoe wilt. Ik zie het leven als een rivier, die voortdurend verandert en je meesleept van het ene naar het andere evenement. Door de ervaringen die je opdoet, zwelt de rivier aan tot een bredere en diepere stroom water. Het is een illusie dat jij de baan van het water bepaalt. De rivier gaat z”n weg, baant zich door bergen en valleien. Het water heeft een ontzettend grote kracht, die je als mens ook hebt, als je luistert naar de “flow” die je leven wil hebben. Om mee te gaan met de “flow” zijn er soms dramatische besluiten nodig. Je moet bereid zijn een sprong te maken, je los te maken en de onzekerheid op te zoeken. Dat kan betekenen dat je minder geld gaat verdienen, je zult moeten verhuizen of de relatie met je partner op moet geven.”

Hoe kijkt u terug op de “flow” van uw leven?

“Dat ik zo met creativiteit bezig kan zijn vind ik een enorm cadeau. Ik heb er zelf ook wat van gemaakt, door telkens bij te leren. Ik leerde schrijven, kreeg diverse talen onder de knie en heb geleerd bedrijven en een school te leiden. Ik geniet van de fase waarin ik nu ben gekomen. Eigenlijk ben ik meer dan ooit aan het spelen. Ik hoef niet meer te wachten totdat iemand anders ook zin heeft of het wil financieren. Als ik iets wil doen, dan doe ik het. Of het nu om een erotische avond of om de productie van een film gaat. Het is ook zo fantastisch dat als ik mensen belt met een idee, ze eigenlijk altijd enthousiast reageren en willen meewerken. Dat heb ik nu pas bereikt, na een paar decennia. Nee, het is niet alleen de financiële ruimte die ik heb. Het is de vrijheid om te zeggen: ik durf, ik doe. Misschien had ik die vrijheid eerder ook al, maar had ik dat nog niet door. Als je jonger bent en je nu begint, gaat die ontwikkeling misschien wel sneller, maar in mijn leven heeft het die tijd gekost.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Lastige momenten zijn er non-stop. Zeer geregeld heb ik zin om ermee op te houden. Maar dat gevoel blijft meestal maar een avond of een dag hangen. Thierry en ik gaan dan een biertje drinken in het café om de hoek. En dan zijn we het nare gevoel meestal weer snel kwijt. Het is niet anders. Ondernemen doe je van probleem naar probleem. Hoe groter de organisatie, hoe groter de problemen. De keerzijde is dat het een geweldige voldoening geeft je stempel op een bedrijf te drukken. Ik moet er niet aan denken geen eigen baas te zijn.”

Het gaat er ook hard aan toe in de strijd met de banken en verzekeraars. “In onze commercials zijn we vrij agressief tegen banken en verzekeraars. Dan krijg je natuurlijk ook een reactie. In het begin schrok ik wel van het juridisch steekspel. Als ik bijvoorbeeld persoonlijk aansprakelijk werd gesteld. Nu ben ik er niet meer van onder de indruk. Ik denk nu: weer zo”n truc om mij van het werk te houden.”

Bagijn is überhaupt niet snel onder de indruk. Niet van zichzelf, niet van de macht van grote banken en ook niet van de zakenrelaties die hij ontmoet. “Ik moet eerlijk zeggen, ik kom nu regelmatig met mensen in aanraking die hoge posities bekleden bij de overheid of in het bedrijfsleven. Je denkt dan: deze man moet wel heel goed zijn, om op die plek te functioneren. Maar het valt vaak tegen. Als  Thierry en ik weer eens van een gelegenheid terugreden en we de aanwezigen in de auto bespraken, waren we zelden onder de indruk.”

Wat maakt dat het jou lukt om succesvol te zijn?

Het wordt stil als het over zijn persoon gaat. “Ik ben er niet zo goed in. In praten over mijzelf of over de diepere vragen des levens. Ik ben een vrij simpele jongen, die hier een succes van probeert te maken, regelmatig een biertje drinkt en met z”n kinderen speelt. En wat is nu echt je eigen verdienste als het om succes gaat? De meest bepalende factor heb je zelf niet in de hand: het nest waarin je ter wereld komt. Ik ben in Doorn, in een zorgeloze omgeving geboren met een liefhebbende moeder. Het was logisch dat ik naar school ging en daarna ging studeren. Als je niet opgroeit in Doorn maar in bijvoorbeeld de Bijlmer en je vader is pooier en je moeder hoer , ja, dan is het knap als je een succesvol leven opbouwt. Succesvolle mensen moeten niet te hard van de toren blazen. De factor geluk speelt in elk leven – ook dat van hen – een grote rol.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Ik geloof dat er een lijn is, een kosmische eenheid. Nee, geen ouderwetse voorzienigheid, waardoor alles al is bepaald. Het doet ertoe dat jij hier bent, jij me interviewt en dat ik jou ontmoet. “Jij die mij ik maakt”, zoals Huub Oosterhuis zo mooi zegt. Dat is mijn missie. Door jou kan ik zijn wie ik ben. Daar zit heel veel achter, dat wij naar de samenleving, naar de wijk, naar de stad toe er sámen toe doen, als wij elkaar aanspreken. Als we zo met elkaar omgaan, dan krijgen we een samenleving vol geluk en rechtvaardigheid.

Zo is het vaak niet. We denken exclusief. Sluiten mensen buiten. We hebben het ook allemaal zo druk. We doen onze afspraak, onze dag, onze maand. Wanneer geven we elkaar echt aandacht? Wanneer zien wij elkaar aan? Mijn eigen gemoedstoestand speelt ook een rol. Het helpt als ik rust in mijzelf heb, bijvoorbeeld doordat ik heb gewandeld of gefietst. Dan lukt het mij oog te hebben voor de toevallige ontmoeting. Dan zie ik de mens en sta ik stil. Verantwoordelijkheid is het antwoord hebben op dat wat je gebeurt, op wie je ontmoet.

Als je naar de passie van mensen zoekt, naar dat wat ze in essentie het liefste doen, dan stel je ze vaak de vraag: wat deed je als kind het liefst? Hoe was je, nog voordat je je ging plooien naar anderen om je heen? Als ik die vraag voor mijzelf beantwoord, dan denk ik terug aan het moment dat mijn vader thuis kwam van werk. Mijn broers schaarden zich om hem heen. Ze wilden horen hoe de dag op de zaak was geweest en over school vertellen. Ik liep dan juist weg, ging naar de keuken om een borrel te halen, met mijn moeder hapjes te maken en de tafel leuk te dekken. Dat is de rode draad in mijn leven: gastvrijheid. Het loopt door mijn hele carrière heen: ooit haalde ik een diploma bij de hotelschool, daarna koos ik voor theologie en werkte ik bij de landelijke kerk. Op latere leeftijd werd ik predikant en nu ben ik maatschappelijk ondernemer. Het leven lijkt soms een doolhof. Het verloopt nooit lineair, maar in patronen die je achteraf doorziet. Terugkijkend zie ik dat dienen altijd mijn missie is geweest.”

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.

“Een heel hopeloos moment.” Van Oord wijst naar een diepe leunstoel voor een groot televisiescherm. Daar zat ze, jaren geleden, huilend om alles wat er in haar leven fout ging: een moeizame liefdesrelatie, een bedrijf dat uit de klauwen liep en een hond die onhandelbaar bleek. Met een lach fabriceert ze het wanhopig snikken, dat die avond vanuit de leunstoel klonk. ”Ken je dat, dat je zo helemaal nasnikt? Ik maak het nu hilarisch, maar ik voelde me echt heel beroerd. Opeens – op de bodem van dat verdriet – had ik een helder moment. Ik kreeg de volgende gedachte. Stel, dat alles weg mag. Het bedrijf, de man, de hond. Wat is er dan nog over? Ik voelde: dat ben ik zelf. Van dat idee – als alles wegvalt, ben ik er zelf nog – kreeg ik zoveel kracht. Het is een heel bepalend moment in mijn leven geweest. In essentie was het de start van Happinez. Het concept van het blad is gebaseerd op hoe je kunt loskomen van de buitenwereld en kunt vertrouwen op jezelf, op je eigen ervaring. Het is ook een les voor me geweest. Op het moment dat je van verdriet echt helemaal wegzakt, dan is er wel een bodem. En op die bodem zijn weer nieuwe ideeën.”

Heb je na die avond ook daadwerkelijk de hond, de man en het bedrijf uit je leven gezet?

“Ja, ze zijn daarna uit mijn leven verdwenen. Eigenlijk waren ze al weg, begrijp je? Ik kon dat alleen niet onder ogen zien. Ik had me afhankelijk gemaakt van een droom. Ik fantaseerde hoe leuk het was met de man, de baan en de hond, terwijl de realiteit iets heel anders liet zien. De man was niet goed voor mij (en ik niet goed voor hem) en ik was al tijden uitgekeken op Seasons. Ik was alleen maar moe. Heel erg moe.”

Bekijk hier het hele leesfragment van Inez van Oord in PDF.

Meer over bevlogenheid lezen? Bestel Durven doen wat je raakt dan direct via Uitgeverij Thema.